Arddangos cynhyrchion tybaco wedi dod i ben i werthwyr yng Nghymru

O Ddydd Llun 6 Ebrill ymlaen, mae’n anghyfreithlon i siopau bach a gwerthwyr cynhyrchion tybaco yng Nghymru arddangos sigaréts a thybaco yn gyhoeddus.

Mae’r newid yn y gyfraith, sy’n cynnwys siopau papurau newydd, tafarndai, clybiau a siopau bach, yn golygu y bydd yn drosedd o hyn allan i wrthod cuddio arddangosfeydd cynhyrchion tybaco. Mae busnesau mawr wedi gorfod cuddio eu harddangosfeydd tybaco ers 2012, ond mae busnesau bach wedi cael mwy o amser i baratoi ar gyfer y newid yn y gyfraith.

Bydd y rheolau newydd hefyd yn newid y ffordd y bydd yn rhaid i brisiau cynhyrchion tybaco gael eu labelu – dim ond tri math o restri a labeli ar gyfer prisiau cynhyrchion tybaco sy’n cael eu caniatáu.

Nod y gwaharddiad yn bennaf yw ceisio lleihau nifer y bobl ifanc sy’n dechrau smygu, drwy gael gwared ar arddangosfeydd tybaco sy’n dal sylw. Bydd smygwyr yn dal yn gallu prynu eu sigaréts a’u tybaco o siopau bach, ac nid yw’r rheolau newydd yn cyfyngu ar yr hyn sydd ar gael. Gall gwerthwyr gysylltu â’u swyddfa safonau masnach leol am gyngor i sicrhau eu bod yn cydymffurfio â’r gyfraith newydd.

Mae arolygon wedi dangos yn gyson bod cefnogaeth gref ymhlith y cyhoedd o blaid gwahardd arddangosfeydd cynhyrchion tybaco. Roedd arolwg gan Cancer Research UK yn 2010 yn dangos bod 73% o’r bobl yr holwyd am gael gwared ar arddangosfeydd mewn mannau gwerthu.

Yn rhinwedd ei swydd fel y Gweinidog Iechyd, mae Mark wedi dweud:

“Rydyn ni wedi cyflawni llawer yn ein hymdrechion i fynd i’r afael â’r niwed y mae tybaco’n gallu ei wneud i’n hiechyd – drwy reoleiddio’r ffordd o hysbysebu a gwerthu tybaco, yn ogystal â gwahardd smygu mewn mannau cyhoeddus. Rydyn ni wedi gwneud cynnydd wrth leihau’r cyfraddau smygu – roedd Arolwg Iechyd Cymru yn dangos bod 21% o oedolion yng Nghymru yn dweud eu bod yn smygu. Ond, mae angen inni wneud mwy.

“Y gwaharddiad ar arddangos sigaréts a chynhyrchion tybaco yw’r cam nesaf i’n helpu i gyfyngu ar ddenu sylw at sigaréts, yn enwedig ymhlith pobl ifanc. Mae hefyd yn codi mwy o ymwybyddiaeth am beryglon smygu. Mae tystiolaeth gan Cancer Research UK yn dangos, er gwaethaf y gwaharddiad ar hysbysebu tybaco, fod arddangos cynhyrchion tybaco mewn mannau amlwg yn parhau i fod yn ffactor allweddol wrth annog pobl ifanc i ddechau smygu.

“Er bod llai o bobl yn smygu nag a welwyd o’r blaen, mae’r arfer o hyd yn achosi tua 5,450 o farwolaethau yng Nghymru bob blwyddyn. Bydd tua hanner y nifer o smygwyr rheolaidd yn marw cyn pryd o salwch sy’n gysylltiedig â smygu – dyna pam y byddwn ni’n parhau i weithio’n diflino i leihau’r nifer sy’n smygu i 16% erbyn 2020.”