Ymchwil newydd yn dweud bod plant yn arbrofi gydag e-sigaréts

Mae plant ifanc ar draws Cymru yn arbrofi gydag e-sigaréts, yn ôl astudiaeth ymchwil a gyhoeddwyd gan Llywodraeth Cymru.

Yn ôl y canfyddiadau mae 6% o blant 10-11 oed yn dweud eu bod wedi defnyddio e-sigarét, o’i gymharu â 2% sy’n dweud eu bod wedi ysmygu sigarét yn cynnwys tybaco. ‘Doedd y mwyafrif helaeth o blant a ddywedodd eu bod wedi defnyddio e-sigarét erioed wedi ysmygu sigarét tybaco.

Mae’r astudiaeth ddiweddaraf o gysylltiad plant â mwg tybaco (CHETS Cymru 2) – a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru – yn asesu’r newidiadau i gysylltiad plant ag ysmygu mewn ceir ac yn y cartref ers i’r astudiaeth wreiddiol gael ei chynnal yn 2007 a 2008. Hefyd, roedd astudiaeth 2014 yn cynnwys data am ddefnydd plant o e-sigaréts.

Ymysg y prif ganfyddiadau mae’r canlynol:

•Ymddengys fod y defnydd o e-sigaréts yn cynrychioli dull newydd o arbrofi â nicotine mewn plentyndod – mae mwy a mwy o blant 10 ac 11 oed yn dweud iddynt roi cynnig ar e-sigaréts yn hytrach na sigaréts tybaco

•Ar y cyfan, mae 6% o blant yn dweud nad ydynt erioed wedi defnyddio e-sigarét, o’i gymharu â 2% sy’n dweud nad ydynt erioed wedi ysmygu e-sigarét tybaco

•Doedd mwyafrif helaeth y plant hynny a ddywedodd eu bod wedi defnyddio e-sigarét erioed wedi ysmygu sigarét tybaco

•Mae’r defnydd o e-sigaréts yn fwy cyffredin ymysg plant y mae eu rhieni’n ysmygu. Ymysg y plant y mae eu rhieni’n ysmygu, dywedodd 8% eu bod wedi defnyddio e-sigarét, o’i gymharu â 3% o’r plant nad yw eu rhieni’n ysmygu

•Ymysg plant nad ydynt yn ysmygu a ddywedodd eu bod wedi defnyddio e-sigarét , dywedodd 14% ohonynt efallai y byddent yn dechrau ysmygu o fewn y ddwy flynedd nesaf, o’i gymharu â 2% o’r rheini nad oeddent wedi defnyddio e-sigarét

•Er bod rhai plant wedi dweud y byddant yn ysmygu o fewn dwy flynedd, roedd plant a oedd wedi defnyddio e-sigarét gryn dipyn yn llai tebygol o ddweud na fyddent yn bendant yn ysmygu, ac yn fwy tebygol o ddweud y byddent o bosib yn ysmygu.

Cyflwynodd Llywodraeth Cymru gynigion yn y Papur Gwyn ar Iechyd y Cyhoedd i gyfyngu ar y defnydd o e-sigaréts mewn mannau cyhoeddus caeedig, gan eu cysoni â deddfau presennol ar sigaréts confensiynol.

Dywedodd y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol Mark Drakeford:

“Mae’r canfyddiadau diweddaraf hyn yn rhoi goleuni pellach ar effaith bosib e-sigaréts ar ein plant a’n pobl ifanc. Rwy’n poeni y gall y defnydd o e-sigaréts weithredu fel porth ar gyfer ysmygu a’i wneud yn rhywbeth normal eto, yn enwedig i genhedlaeth sydd wedi cael eu magu mewn cymdeithas sy’n ddi-fwg i raddau helaeth.

“Nid ni’n unig sy’n pryderu am hyn – mae Sefydliad Iechyd y Byd a chyrff rhyngwladol eraill wedi galw am fwy o reoleiddio e-sigaréts, gan gynnwys cyfyngu ar eu defnydd mewn mannau cyhoeddus caeedig a gwaharddiad ar eu gwerthu i blant a phobl ifanc.”

Fe wnaeth CHETS Cymru 2 hefyd edrych ar gysylltiad plant â mwg ail law mewn ceir ac yn y cartref. Canfuwyd bod:

•Naw y cant o blant yn dweud bod ysmygu’n cael ei ganiatáu yng ngherbyd eu teulu – roedd hyn yn 18% yn 2008

•Ymysg plant sydd â’u rhieni’n ysmygu, dywedodd 20% fod ysmygu’n cael ei ganiatáu yng nghar y teulu – roedd hyn yn 35% yn 2008

•Roedd pedwar y cant wedi dweud eu bod wedi dod i gysylltiad â mwg mewn car ar y diwrnod blaenorol – roedd hyn yn 7% yn 2008

•Yn 2008, dywedodd 33% o blant fod o leiaf un o’u rhieni’n ysmygu yn eu cartref, gan ddisgyn i 22% yn 2014.

Yn ddiweddar ymgynghorodd y Gweinidogion ar a ddylid gwahardd ysmygu mewn cerbydau preifat os oes plant dan 18 oed yn bresennol. Mae’r ymgynghoriad bellach wedi dod i ben.