“Silk yn ein rhoi ar y trywydd iawn, ond nid dyma ddiwedd y daith” – Prif Weinidog Cymru

Nid Silk yw diwedd y daith – dyna ddywedodd Prif Weinidog Cymru wrth amlinellu nodau Llywodraeth Cymru ar gyfer diwygio cyfansoddiadol, a hynny bymtheng mlynedd ar ôl i’r Cynulliad Cenedlaethol gael ei swyddogaethau gweithredol cyntaf.

Wrth gyhoeddi gweledigaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer llywodraethu Cymru o fewn y Deyrnas Unedig, Datganoli, Democratiaeth a Chyflawni: Pwerau i Wireddu ein Dyheadau ar gyfer Cymru, cyflwynodd y Prif Weinidog yr achos o blaid pwerau ehangach i roi setliad cyfansoddiadol symlach a chliriach i Gymru, ac amlinellodd yr amserlen y byddai’n dymuno’i gweld ar gyfer diwygio cyfansoddiadol.

Wrth ymateb i ail adroddiad Comisiwn Silk, dywedodd ei fod yn cytuno â byrdwn y cynigion, ond fod achos cryf o blaid mynd ymhellach mewn meysydd allweddol megis iechyd y cyhoedd ac ynni er mwyn ymateb yn llawn i’r heriau sy’n wynebu Cymru yn awr ac yn y dyfodol.

Dywedodd y Prif Weinidog

“Dim ond ers prin dair blynedd y mae Cymru wedi meddu ar bwerau deddfwriaethol sylfaenol. Yn ystod y cyfnod hwnnw, rydym wedi cyflwyno rhaglen ddeddfwriaethol uchelgeisiol. Er hynny, rydym wedi’n cyfyngu o hyd gan set o drefniadau llywodraethu sydd wedi dyddio.

“Bydd mabwysiadu’r model cadw pwerau, fel y mae’r Comisiwn yn ei argymell, yn golygu bod Cymru yn cael ei rhoi ar yr un sylfaen â’r gweinyddiaethau datganoledig eraill. Bydd hyn yn symleiddio trefniadau cyfansoddiadol y DU ac yn lleihau’r ansicrwydd a’r cymhlethdod sy’n llesteirio ein gallu i gyflawni.

“Mae Silk ein rhoi ar y trywydd iawn ond mae angen mynd ymhellach yn fy marn i, a heddiw rwy’n cyflwyno’r achos o blaid pwerau ehangach i’n galluogi i hyrwyddo ein nodau ar gyfer iechyd, yr amgylchedd, yr economi a thrafnidiaeth a’n cymunedau, a hynny heb ansicrwydd a dryswch ynghylch ein pwerau.”

Pwysleisiodd y Prif Weinidog bod cyhoeddi’r ddogfen heddiw yn rhan o weledigaeth ehangach i ddiwygio trefn lywodraethu Cymru yn genedlaethol ac yn lleol. Bydd hynny’n cynnwys cynlluniau ar gyfer cam nesaf diwygio’r gwasanaethau cyhoeddus, wrth i’r ymateb i adroddiad Comisiwn Williams gael ei gyhoeddi yr wythnos nesaf.

Ychwanegodd y Prif Weinidog:

“Nid Silk yw diwedd y daith o bell ffordd, ond bydd mabwysiadu argymhellion y Comisiwn yn ein rhoi ar y trywydd iawn. Ond mae’n bosibl y bydd angen i’r darpariaethau manwl yn y Bil Cymru nesaf ystyried newidiadau llawer ehangach i setliad datganoli’r Deyrnas Unedig yn sgil refferendwm yr Alban. Byddwn yn barod i ystyried a fyddai’r rhain yn iawn i Gymru.

“Ar ei ffurf bresennol, mae setliad datganoli Cymru yn rhy ochelgar, yn rhy gymhleth, ac wedi dyddio. Mae’r trywydd yr ydw i wedi’i bennu heddiw yn cynnig ffordd well ymlaen, ac rydym yn barod i gydweithio â Llywodraeth y Deyrnas Unedig i gyflwyno’r cyfansoddiad diwygiedig y mae ar Gymru ei angen.”