Llai na 300 diwrnod i fynd nes bydd y newidiadau yn y gyfraith rhoi organau yng Nghymru

Mewn ychydig o dan 300 diwrnod, ar 1 Rhagfyr, 2015, Cymru fydd y wlad gyntaf yn y DU i gyflwyno deddfwriaeth feddal o optio allan ar gyfer rhoi organau.

Mae’r ymgyrch ‘Amser i Siarad’ nawr yn ei anterth ar draws Cymru i godi ymwybyddiaeth a chynyddu dealltwriaeth o ddewisiadau roi organau sydd ar gael fel rhan o’r ddeddfwriaeth newydd.

Y gobaith gyda’r system optio allan newydd ar roi organau yw cynyddu nifer yr organau a roddir ar gael i’w trawsblannu. O dan y system newydd, a fydd yn dod i rym ar 1 Rhagfyr, 2015, bydd pobl yn dod yn rhoddwyr organau drwy naill ai gofrestru eu penderfyniad i optio i mewn – fel y maent yn ei wneud ar hyn o bryd – neu drwy wneud dim byd o gwbl. Bydd pobl sy’n gwneud dim yn cael eu trin fel pe bae dim gwrthwynebiad i fod yn rhoddwyr. Bydd pobl nad ydynt yn dymuno i fod yn rhoddwyr organau yn gallu cofrestru eu penderfyniad i optio allan o’r system newydd.

Bydd gan deulu unrhyw roddwr posib rôl bwysig i’w chwarae o dan unrhyw system feddal o optio allan ac yn cymryd rhan mewn unrhyw drafodaethau am roi organau. Bydd y gyfraith newydd yn parchu dymuniadau’r ymadawedig. Fodd bynnag, bydd gan berthnasau neu ffrindiau o hir sefydlog yr hawl i wrthwynebu caniatâd os ydynt yn gwybod nad oedd ei berthynas am fod yn rhoddwr.

Dywedodd y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Mark Drakeford:

“Bydd 1 Rhagfyr, 2015 yn gweld Cymru’n dod yn wlad gyntaf yn y DU i gyflwyno system feddal o optio allan ar gyfer rhoi organau. Rydym yn gobeithio y bydd y gyfraith newydd yn helpu i achub mwy o fywydau a thrawsnewid agweddau tuag at ganiatâd i roi organau yma yng Nghymru.

“Er bod ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o’r ddeddfwriaeth yn parhau i gynyddu, mae canran y bobl sydd wedi siarad am eu dymuniadau roi organau yn parhau i fod yn isel.

“Mae bod mewn sefyllfa i fod yn rhoddwr yn hynod brin ac yn aml nid yw teuluoedd yn disgwyl i gael eu cysylltu am roi organau perthynas. Ond pan fyddant yn gwybod dymuniadau ei gilydd, mae mwy o deuluoedd yn teimlo eu bod yn medru cyflawni beth mae eu hanwyliaid eisiau. Bydd y gyfraith newydd yn gwneud y penderfyniad i fod yn rhoddwr y sefyllfa ddiofyn oni bai bod y person a ddywedodd wedi dweud fel arall.

“Mae cam diweddaraf yr ymgyrch ymwybyddiaeth y cyhoedd yn awr yn ei anterth, a chyda ychydig o dan 300 diwrnod i fynd nes bod y ddeddfwriaeth yn dod i rym, rydym yn gobeithio y bydd mwy o bobl yn trafod eu dewisiadau rhoi organau gyda’u teuluoedd.”

Felly, o 1 Rhagfyr 2015, y dewisiadau fydd:

Os gwyddoch eich bod am fod yn rhoddwr organau yna gallwch naill ai:

•ddewis gwneud dim – ystyrir eich bod wedi rhoi eich cydsyniad neu

•gofrestru penderfyniad i fod yn rhoddwr (optio i mewn).

Os gwyddoch nad ydych am fod yn rhoddwr, yna gallwch:

•Gofrestru penderfyniad i beidio â bod yn rhoddwr (optio allan)

Fel y system bresennol, byddwch yn gallu cofrestru penderfyniad i roi eich holl organau neu feinweoedd neu ddewis rhoi rhai organau neu feinweoedd penodol.

Gellir cael mwy o wybodaeth ar www.rhoiorganau.org. Dylai unrhyw fudiad a fyddai’n hoffi cymryd rhan yn yr ymgyrch ‘Amser i Siarad’ anfon e-bost i [email protected]